khadi: met de hand geweven en gesponnen textiel

Khadi, je hebt er misschien wel eens van gehoord. Maar wat is het nu precies? In het kort is khadi een met de hand gesponnen en geweven stof uit India, Bangladesh en Pakistan. Maar zoals met veel dingen; hoe meer je er over weet, hoe interessanter het wordt. Het verhaal achter khadi en de speciale betekenis die het heeft voor India maken het voor ons een heel bijzondere stof.

Hoe wordt khadi gemaakt?

Khadi kan zowel van katoen als van andere materialen zoals zijde of wol gemaakt worden. Er zijn drie stappen nodig om van de ruwe materialen een stof te maken. Eerst wordt het materiaal gekaard, gekamd en ontdaan van allerlei ongerechtigheden. Daarna worden de vezels handgesponnen met een spinnewiel dat in India een Charkha wordt genoemd.  Na het spinnen wordt het garen met de hand geweven op een handweefgetouw. Zowel de schering als de inslag zijn van handgesponnen garen.

weaving khadi wild silk india
Met de hand weven van handgesponnen zijde en katoen in India.

De eigenschappen van de katoen (of zijde en wol) worden tijdens deze stappen niet beschadigd, zoals dat bij machinale verwerking wel het geval is. Hierdoor is khadi textiel luchtiger, en textiel met meer lucht tussen de vezels is warmer in de winter en koeler in de zomer. Ook is het bijzonder zacht en daarom een hele fijne stof om te dragen.

Wat is het verhaal achter khadi?

Khadi is echter veel meer dan alleen een stof, maar staat ook voor de beweging van Gandhi die zelfvoorzienendheid in India vormgaf door middel van waardering voor de rijke Indiase textieltraditie.

Het hoogtepunt van de productie van khadi textiel in India en Bangladesh was aan het einde van de zeventiende eeuw. Grote hoeveelheden werden naar Groot Britannië en Europa geëxporteerd. De mousseline (hele fijne handgesponnen en -geweven katoen) uit Dhaka, de tegenwoordige hoofdstad van Bangladesh, was befaamd om zijn fijnheid. Het was bijzonder populair in het Frankrijk van Marie Antoinette, die veel mousseline jurken droeg.

De populariteit van khadi gaat echter veel verder terug. In oude Egyptische ruïnes zijn restanten van deze stof gevonden en ook bij de Romeinen was de stof populair onder rijke burgers.

khadi muslin woman
Vrouw in Dhaka in mousseline, 1789. © Yale Center for British Art, Paul Mellon Collection / WikiCommons

Ten tijde van de Britse overheersing werd de textielproductie hardhandig en gewelddadig onderdrukt, om Brits geproduceerde stoffen een voorsprong te geven. Hierdoor, en door de toenemende industrialisering, stortte de productie van textiel in India en Bangladesh grotendeels in.

Aan het begin van de twintigste eeuw introduceerde Mahatma Gandhi de khadi beweging. Een beweging tegen koloniale onderdrukking. Een manier om niet afhankelijk te zijn van textiel dat uit Groot Britannië geïmporteerd moest worden (waarvan de ruwe katoen vaak uit India kwam…). India kon zo zelfvoorzienend zijn, en voor werkgelegenheid zorgen in de dorpen op het platteland. Een herwaardering voor de eigen cultuur en het vakmanschap, waarvan khadi het symbool werd. Een herwaardering voor de rijke textieltraditie van India.

mahatma gandhi charkha khadi
Gandhi spint op de charkha. © gandhiserve.org / WikiCommons

Op dit moment is de geïndustrialiseerde textielproductie terug in India en Bangladesh. Maar helaas zijn de werkomstandigheden er vaak niet beter dan in het negentiende eeuwse Groot Britannië. Zoals we weten werken mensen, veelal vrouwen, er onder onveilige omstandigheden tegen een loon waar ze niet van kunnen leven. Ook is werkgelegenheid in de dorpen van India en Bangladesh problematisch. Dit zorgt ervoor dat veel mensen genoodzaakt zijn om naar de steden te trekken en daar hun geld te gaan verdienen in een van de vele textielfabrieken. Daarom is de rol van khadi, zowel cultureel als economisch, nog steeds belangrijk.

Tulsi Crafts verkoopt diverse sjaals van khadi katoen en wilde zijde, bekijk hier welke sjaals we op dit moment in de collectie hebben.

wilde tussar zijde khadi sjaal handgeweven dhuma
khadi sjaal wilde zijde | dhuma
Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *